e-Learning, een geleerde toekomst voor iedereen? Een kwalitatief onderzoek naar de drempels van e-learning modaliteiten voor laagopgeleiden.

Language: English
Edition: Etmaal van de communicatiewetenschap
Series (Title): e-Learning, een geleerde toekomst voor iedereen? Een kwalitatief onderzoek naar de drempels van e-learning modaliteiten voor laagopgeleiden.

Abstract:
Een groot aantal volwassenen beschouwt onderwijs en opleidingen niet als een meerwaarde en engageert zich niet of slechts in beperkte mate tot leren. Dit in contrast met de stijgende vraag naar meer en beter opgeleide arbeidskrachten vanuit de huidige arbeidsmarkt. e-Learning wordt beleidsmatig vaak aangebracht als de manier bij uitstek om de participatie tot leren bij volwassenen te vergroten door het toegankelijker, goedkoper en meer flexibel maken van leeropportuniteiten. Dit onder meer door het vergroten van het opleidingsaanbod middels het aanbieden van toegang tot opleidingen via het internet. Gesteld wordt dat e-learning opleidingen ook maken dat de bestaande grenzen in tijd en ruimte—formeel onderwijs gebeurt in onderwijsinstellingen en binnen een vooraf bepaalde tijdsindeling—wegvallen en aldus toelaten dat cursisten ‘anytime, anywhere, anyhow’ kunnen leren. Verschillende studies met betrekking tot de digitale kloof geven aan dat laagopgeleiden in grote mate moeilijkheden ondervinden bij het omgaan met ICT en geconfronteerd worden met verschillende drempels wat betreft materiële toegang, gebruik en digitale vaardigheden. Ook geeft onderzoek naar de participatie van volwassenen in opleidingen aan dat het voornamelijk laaggeschoolden zijn die zich het minst engageren tot het volgen van opleidingen. Een vraag die aldus gesteld kan worden is in hoeverre het aanbieden van e-learning faciliteiten effectief een aanzet zijn tot het vergroten van de participatie tot leren bij laagopgeleiden. Resulteert het integreren van ICT-componenten in een opleiding niet eerder in een aantal bijkomende drempels voor laagopgeleiden, of leidt het, zoals beleidsmatig wordt gesteld, naar een verhoging van de participatie? Geldt voor laagopgeleiden eveneens dat ze in de mogelijkheid zijn om ‘anytime, anywhere, anyhow’ te leren of blijven er een aantal drempels bestaan die het e-leren bemoeilijken? Het theoretisch kader waarop dit onderzoek gebaseerd is, vertrekt vanuit twee invalshoeken. Enerzijds werd gekeken naar bestaande theoretische inzichten en modellen met betrekking tot de digitale kloof en werd nagegaan welke verschillende aspecten mogelijk problematisch zijn voor laagopgeleiden bij de confrontatie met ICT. Anderzijds werd dieper ingegaan op bestaande theoretische visies omtrent 1) het leerproces; en 2) de specifieke problematieken van laagopgeleiden met de aspecten ‘educatie’ en ‘leren’. Middels een kwalitatief onderzoek werd nagegaan in hoeverre beide veronderstellingen—een verhoging van de participatiegraad en het ‘anytime, anywhere, anyhow’ leren—gelden voor laagopgeleiden. Voor het empirisch onderzoek werd samengewerkt met de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) omdat VDAB naar de toekomst toe een blended learning aanpak vooropstelt en de integratie van ICT in hun volledige opleidingsgamma, inclusief de cursussen voor laagopgeleiden, wil realiseren. Er werden vier focusgroepen met laagopgeleiden georganiseerd die reeds een opleiding met of via ICT volgen bij VDAB. Aanvullend werden eveneens diepte-interviews afgenomen met de docenten van deze opleidingen, dit om de reacties en ervaringen van de cursisten te contextualiseren. De resultaten geven aan dat leren op zich—en aldus ook e-learning—geen onproblematisch gegeven is voor laagopgeleiden. Vooral negatieve schoolervaringen in het verleden, het niet erkennen van het nut van opleiding en educatie en het gebrek aan vertrouwen in het eigen leervermogen blijken belangrijke drempels tot participatie. Het merendeel van de ondervraagde respondenten engageert zich niet op eigen initiatief tot het volgen van een opleiding maar wel vanuit de quasi verplichtende sturing van VDAB. Wat de beleving van tijd en ruimte betreft, komen in het empirisch onderzoek onder meer de drempels tijdsgebrek, een overload aan verantwoordelijkheden en het niet kunnen omvormen van de thuisomgeving tot een leeromgeving, naar voor. Het vinden van tijd en ruimte voor het volgen van een opleiding blijkt zeker voor vrouwen, met een gezin, een problematisch gegeven. Doorheen het onderzoek werd eveneens duidelijk dat e-learning specifieke nieuwe vaardigheden vereist en dat laagopgeleide individuen ook hier mogelijk met een aantal bijkomende drempels geconfronteerd worden. Geconcludeerd kan worden dat eens de problemen van toegang tot ICT en opleiding opgelost zijn, motivationele drempels de participatie tot leren blijven belemmeren. Het louter voorzien van meer toegang tot leeropportuniteiten is onvoldoende om mensen die niet willen leren, te motiveren tot leren. Bijgevolg zullen individuen die niet gemotiveerd zijn tot leren, en bovendien onderhevig zijn aan de problematiek van de digitale kloof, zich door een verhoogd opleidingsaanbod evenmin engageren in opleiding en educatie. Belangrijk is dat sturing door derden—verplicht of niet—evenwel een aanzet kan zijn tot het verhogen van de participatie. Een tweede belangrijke conclusie is dat e-learning niet voor alle lerenden de meest ideale oplossing is. Individuen beschikken ieder over een eigen leerstijl en hanteren daarbij het voor hen meest geschikte leermateriaal. Dit sluit niet noodzakelijk aan bij wat binnen e-learning faciliteiten wordt vooropgesteld. Als onderwijsinstelling is het bijgevolg belangrijk om e-learning modaliteiten optioneel aan te bieden en niet ter vervanging van de bestaande traditionele leermethoden.

E-document :